Kamienie na szaniec – lecz zaklinam, niech żywi nie tracą nadziei

“Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego to jedna z najważniejszych książek o okupacji Warszawy i jedna z najsłynniejszych jeszcze w czasach, kiedy ta okupacja trwała. Wspomnienia o trzech harcerzach Szarych Szeregów, którzy walczyli o wolną Polskę, zostały po raz pierwszy wydane w 1943 roku, który miał być wyjątkowo trudny dla polskiego narodu. Miał też prowadzić do jeszcze tragiczniejszych wydarzeń w roku 1944.

Harcerze w obronie Polski i Polska podziemna

1 września 1939 roku Niemcy zaatakowały Polskę, a szesnaście dni później to samo uczynił Związek Radziecki. Mimo bohaterskiej kampanii wrześniowej i włączenia się do wojny zachodnich aliantów, Polacy musieli skapitulować. Nie oznacza to jednak, że zrezygnowali z walki. W Polsce powstało najbardziej zaawansowane i zaangażowane państwo podziemne, w którym walczyli zawodowi żołnierze, ochotnicy i harcerze. To właśnie o nich opowiadają ““Kamienie na szaniec” dostępne np. w Taniej Książce” Aleksandra Kamińskiego. Sam autor należał do tak zwanych Szarych Szeregów, a bohaterowie, o których pisze, byli jego kolegami.

Zośka, Alek i Rudy

Bohaterami książki są Tadeusz “Zośka” Zawadzki, Jan “Rudy” Bytnar oraz Aleksy “Alek” Dawidowski, którzy jako harcerze działali w Kedywie, zajmowali się kolportowaniem zakazanych treści oraz “uprzykrzaniem życia” okupującym Warszawę Niemcom. Wojna nie była jednak ryzykowną zabawą. Każdy z nich doświadczy bestialstwa ze strony Niemców, a śmierć przyjaciół odcisnęła się wielkim piętnem na młodych bohaterach. Jan Bytnar został aresztowany w 1943 roku i brutalnie przesłuchiwany. Ledwie żywego odbito go w imponującej akcji pod Arsenałem, jednak zmarł wkrótce po tym. Tadeusz Zawadzki poległ w 1943 roku w ataku na strażnicę w Sieczychach, a Aleksy Dawidowski został postrzelony w akcji pod Arsenałem i zmarł tego samego dnia, co Rudy. 

Książka napisana ku pamięci

Aleksander Kamiński napisał “Kamienie na szaniec”, dowodząc, że kwiat młodzieży polskiej ginął w bohaterski sposób z rąk okupanta. Książka ta pokazuje, jak silnie hasło “Bóg, honor, ojczyzna” oddziaływał na harcerzy, którzy pragnęli przede wszystkim żyć w wolnej Polsce. Ich historia wypełniona jest licznymi anegdotami, dzięki którym młodzi czytelnicy mogą się z nimi utożsamiać, aby później zrozumieć, że wojna zniweczyła wszelkie plany tych młodych ludzi i pozbawiła ich możliwości dożycia starości. Wspomnienie Rudego, Alka i Zośki to nie tylko osobiste wspomnienie o trojgu przyjaciół, ale również uniwersalna historia o bohaterskiej młodzieży, walczącej od 1939 roku z okupantem.